Jeszcze kilkanaście lat temu, aby zaktualizować oprogramowanie w samochodzie, musieliśmy umówić się na wizytę w Autoryzowanej Stacji Obsługi (ASO). Mechanik podłączał auto do komputera diagnostycznego i wgrywał nowe mapy silnika czy aktualizację systemu multimedialnego. Dziś, w erze pojazdów połączonych z siecią (connected cars), większość tych procesów odbywa się zdalnie – przez tzw. aktualizacje OTA (Over-The-Air). Wystarczy kliknąć "Aktualizuj", zostawić auto na noc w garażu, a rano cieszyć się nowymi funkcjami.
Z technicznego punktu widzenia, nieudana aktualizacja OTA może unieruchomić pojazd. Współczesne samochody to w zasadzie komputery na kołach, w których dziesiątki modułów elektronicznych (ECU) sterują wszystkim – od wycieraczek i klimatyzacji, po układ hamulcowy, zarządzanie baterią (w autach elektrycznych) i pracę silnika.
Jeśli podczas wgrywania nowego oprogramowania do kluczowego modułu nastąpi krytyczny błąd, system może nie móc się poprawnie uruchomić. W efekcie samochód może odmówić odblokowania drzwi, uruchomienia silnika, a na ekranie wyświetli się jedynie komunikat o błędzie systemowym. W żargonie technologicznym takie urządzenie nazywa się potocznie "cegłą". Przypadki unieruchomienia pojazdów po aktualizacjach zdarzały się już m.in. u Tesli, Volkswagena (modele z rodziny ID) czy Forda (Mustang Mach-E) – najczęściej jednak w początkowych fazach wprowadzania tych technologii.
Do "uceglenia" (lub przynajmniej czasowego unieruchomienia) pojazdu może dojść z kilku powodów:
Utrata połączenia z siecią: Choć paczki z oprogramowaniem są zazwyczaj pobierane w całości przed rozpoczęciem instalacji, przerwanie weryfikacji danych na serwerach producenta może zatrzymać proces.
Rozładowanie akumulatora 12V: To najczęstsza przyczyna problemów. Proces aktualizacji, zwłaszcza modułów sterujących układem napędowym, jest bardzo energochłonny. Jeśli tradycyjny akumulator 12V "padnie" w trakcie wgrywania softu, instalacja zostaje przerwana w najgorszym możliwym momencie.
Błąd w kodzie (tzw. bug): Czasami winny jest sam producent, wypuszczając aktualizację zawierającą błąd, który powoduje konflikt pomiędzy poszczególnymi sterownikami w aucie.
Producenci samochodów doskonale zdają sobie sprawę z ryzyka i dlatego stosują zaawansowane mechanizmy bezpieczeństwa, których próżno szukać w tanich smartfonach:
Architektura A/B (Dual-Bank Memory): To najważniejsze zabezpieczenie. Nowe oprogramowanie jest pobierane i instalowane na "zapasowej" partycji (B), podczas gdy samochód nadal korzysta z dotychczasowej (A). Dopiero gdy system upewni się, że nowa wersja zainstalowała się poprawnie i jest stabilna, następuje przełączenie z partycji A na B. Wymaga to jedynie ponownego uruchomienia auta.
Rygorystyczne warunki początkowe: Samochód nie rozpocznie aktualizacji krytycznych systemów (np. silnika, układu kierowniczego), jeśli nie jest zaparkowany (skrzynia w pozycji P), hamulec ręczny nie jest zaciągnięty, a poziom naładowania akumulatora (zarówno trakcyjnego w elektrykach, jak i 12V) nie wynosi co najmniej 20-50%.
Systemy Roll-back: Jeśli aktualizacja z jakiegoś powodu się nie powiedzie lub system wykryje niestabilność, komputer automatycznie cofa zmiany i przywraca poprzednią, działającą wersję oprogramowania.
Jeśli po nocnej aktualizacji samochód nie reaguje, nie można go uruchomić lub ekrany pozostają czarne, możliwości kierowcy są niestety ograniczone. Często pomaga tzw. twardy reset, który można wykonać poprzez odłączenie klemy minusowej od akumulatora 12V na kilkanaście minut (warto sprawdzić w instrukcji obsługi, czy producent dopuszcza taką operację).
Jeśli to nie pomoże, konieczny będzie kontakt z infolinią producenta. Współczesne auta często posiadają niezależne moduły SOS z własnym zasilaniem, co pozwala na wezwanie pomocy drogowej. Serwis najczęściej musi wysłać lawetę lub dojechać z komputerem diagnostycznym (tzw. interwencja "Flying Doctor"), aby wgrać oprogramowanie "po kablu" i ożywić system.
Choć techniczna możliwość "uceglenia" nowoczesnego samochodu podczas aktualizacji OTA istnieje, jest to ryzyko marginalne. Zabezpieczenia stosowane przez koncerny motoryzacyjne są na tyle zaawansowane, że w 99,9% przypadków poranna pobudka oznacza po prostu samochód wzbogacony o nowe funkcje i poprawki bezpieczeństwa. Zdecydowanie warto więc aktualizować swoje auto na bieżąco, pamiętając jedynie, by robić to w miejscu z dobrym zasięgiem i z odpowiednio naładowanym akumulatorem.
