Od 3 marca 2026 roku samochodem osobowym może w Polsce jeździć także 17-latek. Nowelizacja Prawa o ruchu drogowym otworzyła kategorię B dla młodszych kierowców, ale z wyraźnymi warunkami: przez pierwsze miesiące obok musi siedzieć doświadczony opiekun, za granicą takie uprawnienia nie obowiązują, a okres próbny trwa dłużej niż u starszych debiutantów. To ważne dla maturzystów i ich młodszego rodzeństwa — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, na jakich zasadach jeździ 17-latek.
Zmiana obowiązuje od 3 marca 2026 roku i dotyczy osób, które ukończyły 17 lat. Mogą one uzyskać prawo jazdy kategorii B i prowadzić samochód osobowy, ale nie na takich samych zasadach jak dorośli. Ministerstwo Infrastruktury tłumaczy, że chodzi o dwie rzeczy naraz: większą mobilność młodych ludzi i bezpieczeństwo na drogach. Stąd pomysł, by pierwsze kilometry po zdanym egzaminie nastolatek pokonywał pod okiem kogoś, kto ma za sobą lata za kierownicą.
Dla rodziny z maturzystą albo licealistą w drugiej klasie oznacza to praktyczną różnicę. Wcześniej na samodzielną jazdę trzeba było czekać do 18. urodzin, a pierwsze miesiące po zdaniu egzaminu często wypadały w gorącym okresie matur i rekrutacji na studia. Przy nowych zasadach część tej nauki można przesunąć wcześniej, choć z pewnymi ograniczeniami.
Najważniejsza zasada brzmi tak: 17-letni kierowca przez pewien czas nie jeździ sam. Towarzyszy mu osoba, która musi spełnić kilka warunków jednocześnie:
Przepisy nie wymagają, żeby był to rodzic. Opiekunem może zostać na przykład starsze rodzeństwo, ciocia czy znajomy rodziny, jeśli spełnia wszystkie powyższe wymagania. Ktoś, kto ma prawo jazdy od dwóch lat albo skończył 23 lata, nie może być opiekunem. Według komunikatu policji z Trzebnicy z 4 września 2026 roku opiekun zajmuje przedni fotel pasażera, a więc nie może drzemać na tylnej kanapie.
Obowiązek obecności opiekuna trwa przez pierwsze pół roku od uzyskania prawa jazdy albo do ukończenia 18 lat, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej. W praktyce wygląda to różnie. Ktoś, kto zda egzamin tuż po 17. urodzinach, będzie jeździł z opiekunem pełne sześć miesięcy, a potem już sam. Ktoś, kto zdobędzie uprawnienia na dwa miesiące przed osiemnastką, w dniu urodzin może usiąść za kierownicą bez towarzystwa.
Do ukończenia 18 lat prawo jazdy takiej osoby jest ważne wyłącznie w Polsce. Wspólny wyjazd z rodzicami nad Bałtyk nie jest problemem, ale już przekroczenie granicy z nastolatkiem za kierownicą odpada, nawet jeśli obok siedzi opiekun.
Drugie ograniczenie dotyczy zarabiania. Do 18. urodzin nie wolno przewozić osób taksówką ani wykonywać transportu drogowego rzeczy, czyli na przykład dorabiać jako kurier. Wakacyjna praca za kółkiem musi więc poczekać do pełnoletności.
Od 3 września 2026 roku obowiązuje nowy okres próbny dla kierowców, którzy po raz pierwszy uzyskali prawo jazdy kategorii B. Dla osób, które zdobyły uprawnienia po 18. roku życia, trwa on 2 lata. Dla 17-latków jest dłuższy: 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 20 lat. Liczy się go od chwili uzyskania uprawnień, a nie od dnia odbioru dokumentu.
Przykład: nastolatek, który zdobywa prawo jazdy w dniu 17. urodzin, będzie w okresie próbnym do 20. urodzin. Jeśli uprawnienia przyjdą pół roku później, okres próbny i tak skończy się w dniu dwudziestych urodzin, więc potrwa krócej niż trzy lata. Szczegóły punktów karnych opisuje osobny poradnik w dziale. W skrócie: po przekroczeniu 12 punktów trzeba przejść praktyczne szkolenie z zagrożeń w ruchu drogowym, a poważne naruszenia mogą wydłużyć okres próbny o kolejne 2 lata.
W okresie próbnym obowiązuje limit 0,0 promila alkoholu we krwi i 0,0 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza. Zakaz obejmuje też środki działające podobnie do alkoholu. Dla porównania kierowcy spoza okresu próbnego odpowiadają od 0,2 promila. Dla kogoś, kto zdobył prawo jazdy jako 17-latek, ta zasada może trwać aż do 20. urodzin, czyli na przykład przez pierwsze lata studiów. Jedno piwo na imprezie integracyjnej oznacza więc, że do domu wraca się komunikacją albo z trzeźwym kierowcą.
Druga zmiana z 3 marca 2026 roku dotyczy wszystkich kierowców, nie tylko młodych. Za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h prawo jazdy jest zatrzymywane nie tylko w obszarze zabudowanym, ale też na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza nim. Ministerstwo uzasadnia to tym, że większość ofiar śmiertelnych wypadków ginie poza obszarem zabudowanym, często z powodu nadmiernej prędkości. Według MI jazda mimo zatrzymanego prawa jazdy ma kończyć się cofnięciem uprawnień, a nie tylko przedłużeniem zakazu do 6 miesięcy.
Od 3 marca 2026 roku 17-latek może mieć prawo jazdy kategorii B, ale przez pół roku albo do 18. urodzin jeździ z opiekunem, który ma co najmniej 25 lat i minimum 5 lat stażu. Do pełnoletności uprawnienia działają tylko w Polsce i nie pozwalają pracować jako taksówkarz czy kurier. Okres próbny trwa 3 lata, najdłużej do 20. urodzin, a przez cały ten czas obowiązuje zero promila. Na zwykłych drogach poza miastem przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h kosztuje prawo jazdy każdego kierowcę.
5 pytań · minuta
poleca:
